نگاهی جامع به افزایش قیمت ارز و بازار ایران – جمعه – 28 آذر 1404

در روزهای اخیر، نوسانات شدید در بازار ارز و طلا ذهن بسیاری از فعالان اقتصادی را درگیر کرده است. برای درک درست شرایط فعلی، لازم است چند واقعیت کلیدی بازار ایران را بدون هیجان مرور کنیم.
بازار ارز ایران؛ در اختیار چه کسی است؟ واقعیت این است که بیش از 90% بازار ارز و طلا به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم در اختیار دولت قرار دارد. بانک مرکزی، شرکت‌های پتروشیمی، فولادی‌ها و نهادهای وابسته به دولت، بازیگران اصلی عرضه ارز در کشور هستند. بخش بسیار کوچکی از معاملات ارزی، مربوط به مردم عادی است. عمده دلار و درهم بازار، همان ارزهایی است که با نرخ‌های توافقی (28,500 – 70,000 تومان) تأمین شده‌اند.به بیان ساده‌تر:بازارساز اصلی خود دولت است، نه مردم.
چرا نزدیک سقف‌ها همیشه همین حرف‌ها تکرار می‌شود؟ اگر به تاریخ بازار نگاه کنیم (سال‌های 1397, 1399, 1401, 1403)، یک الگوی تکراری می‌بینیم: هر زمان قیمت‌ها به سقف‌های مهم نزدیک می‌شوند، زمزمه‌ها شروع می‌شود: «بازار از کنترل خارج شده»، «دلار بی‌نهایت بالا می‌رود»، «الان نخری، جا می‌مانی».
این فضا دقیقاً نشانه نزدیکی به نقاط حساس بازار است، نه الزاماً خروج کامل از کنترل.
آیا بازار از کنترل دولت خارج شده؟نه به‌طور کامل؛ اما قدرت کنترل دولت نسبت به گذشته کاهش یافته است، کاهش درآمدهای ارزی، افت ذخایر ارزی، محدود شدن توان مداخله سنگین
در نتیجه:دولت هنوز بازار را مدیریت می‌کند، اما دیگر توان سرکوب‌های طولانی‌مدت گذشته را ندارد
دو موتور اصلی رشد دلار در ایران
رشد نقدینگی (چاپ پول): این عامل پایدار و بلندمدت است.ریال مدام در حال افزایش است، درآمد ارزی متناسب با آن رشد نکرده، در نتیجه، تضعیف ریال و رشد ساختاری دلار
به همین دلیل: دلار 60.000 یا 80.000 هزار تومانی دیگر بازنمی‌گردد، قیمت‌های پایین‌تر، برای همیشه از دست رفته‌اند2️⃣عرضه و تقاضای فصلی: این عامل موقتی اما اثرگذار است.ماه‌های پایانی سال، تسویه حساب بازرگانان، سال نوی چینی، افزایش تقاضای تجاری همه این‌ها باعث برهم خوردن موقت تعادل بازار می‌شود؛ دقیقاً مثل هر کالای دیگر.
🔹نقش بازارساز در این مقطع چیست؟ وقتی عرضه و تقاضا به هم می‌ریزد، بازارساز بهترین فرصت را دارد برای: ایجاد نوسان، ترساندن سرمایه‌های خرد، کاهش ورود مردم به بازار ارز و طلا چرا؟چون مردم از نوسان بیشتر از گرانی می‌ترسند. هرچه نوسان بیشتر باشد، میل به تبدیل پس‌انداز ریالی به دلار و طلا کمتر می‌شود.
🔹بازار طلا هم مستثنا نیست: عرضه سنگین سکه، فروش شمش، پشتوانه شمش صندوق‌های طلا
همه نشان می‌دهد که بازار طلا نیز کاملاً زیر چتر مدیریت بازارساز قرار دارد